Khi nhắc đến tổ chim thì nhiều người thường nghĩ đến những chiếc tổ được đan từ cành cây, lá khô hay cỏ mềm. Thế nhưng trong tự nhiên còn tồn tại những loài chim xây tổ bằng đất.
Trong bài viết này mời các bạn hãy cùng chimcanh.org khám phá những loài chim xây tổ bằng đất độc đáo nhất thế giới và tìm hiểu cách chúng tạo nên những chiếc tổ khiến con người cũng phải trầm trồ.
Chim Sẻ Lò
Hình ảnh tổ chim Sẻ Lò.
- Lần đầu nhìn thấy tổ của chim Sẻ Lò Nam Mỹ tôi đã không tin đó là công trình của một loài chim nhỏ bé. Giữa cành cây khô một khối đất sét màu nâu hiện ra như chiếc lò nung tí hon được bàn tay nghệ nhân khéo léo tạo nên. Đó chính là tổ của chúng một cấu trúc hình chiếc lò kiên cố.
- Tôi quan sát cặp chim làm việc từ sáng đến chiều, chúng liên tục bay xuống những vũng bùn ướt để lấy đất sét ven suối, vo từng viên đất nhỏ trong mỏ và những cọng rơm rồi mang về vị trí xây tổ.
- Mỗi chuyến bay chỉ thêm được một ít vật liệu nhưng bằng sự kiên trì đáng kinh ngạc, từng lớp bùn ướt được đắp chồng lên nhau như những viên gạch thu nhỏ. Sau vài tuần chim bố, chim mẹ xây tổ không ngừng nghỉ thì chiếc tổ hình chiếc lò dần hoàn thành với mái vòm chắc chắn và lối vào hẹp ở phía trước.
- Một cái tổ của chim Sẻ Lò có thể nặng từ 3 – 5kg, chim chỉ sử dụng tổ cho một mùa sinh sản, mùa sinh sản tiếp theo thì chúng có thể làm tổ ngay bên cạnh hoặc bên trên tổ cũ. Tổ của chim thường được làm trên cây hoặc cột điện hay trên mái nhà.
- Điều khiến tôi thán phục nhất là độ bền của công trình này, khi lớp đất khô cứng dưới ánh nắng, chiếc tổ trở nên rắn chắc như một ngôi nhà bằng đất sét thực thụ, đủ sức chống chọi với mưa gió và bảo vệ chim non khỏi nhiều kẻ săn mồi.
- Đứng trước tổ chim Sẻ Lò ấy tôi có cảm giác đang ngắm một tác phẩm kiến trúc thu nhỏ hơn là tổ của một loài chim. Chính sự cần mẫn và tài năng xây dựng phi thường đã biến chim Sẻ Lò Nam Mỹ trở thành một trong những kiến trúc sư xuất sắc nhất của thế giới loài chim.
Xem thêm: Vai trò của lớp chim trong tự nhiên – Lợi ích và tác hại
Chim Nhạn
Ảnh tổ chim Nhạn trên tường.
- Tôi từng đứng dưới chân một vách đá dựng đứng và không khỏi ngạc nhiên khi nhìn thấy những chiếc tổ nhỏ bám chặt vào mặt đá như thể được ai đó dán lên bằng keo. Đó chính là tổ của chim Nhạn một công trình tinh xảo được tạo nên từ bùn đất trộn với nước bọt của chính chúng.
- Mỗi ngày chim Nhạn cần mẫn tha từng viên bùn nhỏ từ mép ao, bờ suối hoặc những vũng nước sau cơn mưa. Khi trở về nơi làm tổ thì chim xếp những viên bùn lên nhau và dùng nước bọt như một loại xi măng tự nhiên để gắn kết các hạt bùn lại với nhau.
- Từng viên bùn được đắp chồng lên một cách khéo léo và hình thành chiếc tổ có dạng chiếc cốc hoặc hình bán nguyệt đủ sâu để giữ trứng và chim non an toàn.
- Điều khiến người quan sát phải thán phục là vị trí xây tổ đầy thử thách, nhiều tổ của chim được gắn trên những vách đá cheo leo hàng chục mét so với mặt đất nơi ít loài săn mồi có thể tiếp cận.
- Một số con chim Nhạn khác lại làm tổ dưới mái hiên nhà, mặt tường thẳng đứng hoặc các công trình nhân tạo. Dù được xây ở đâu thì chiếc tổ của chim Nhạn vẫn bám chắc đáng kinh ngạc có thể chịu đựng mưa nắng và những cơn gió mạnh suốt mùa sinh sản.
- Nhìn những chú Nhạn lao vun vút trên bầu trời rồi quay về bên chiếc tổ bùn nhỏ bé của mình, tôi luôn cảm nhận được sự khéo léo và bền bỉ phi thường của loài chim này.
- Từ những hạt bùn tưởng chừng vô giá trị chim Nhạn đã tạo nên một chiếc tổ an toàn để sinh sản giữa những nơi hiểm trở nhất.
Chim Bói Cá
Hình tổ chim Bói Cá dưới lòng đất.
- Tôi từng dành nhiều ngày quan sát chim Bói Cá trong mùa sinh sản dọc theo một con sông có những vách đất dựng đứng. Nếu không tận mắt chứng kiến thật khó tin rằng loài chim nổi tiếng với khả năng lao xuống nước bắt cá lại cũng là những “thợ đào hầm” tài ba đến vậy.
- Mọi chuyện bắt đầu khi cặp chim tìm được một vách đất cao ráo bên bờ sông, nơi ít nguy cơ bị ngập nước và đủ xa mặt nước để tránh những con sóng lớn hay dòng chảy mạnh.
- Sau khi chọn được vị trí ưng ý thì chim bắt tay vào công việc đào tổ, tôi thấy con chim liên tục dùng chiếc mỏ khỏe như một chiếc cuốc nhỏ đục sâu vào vách đất. Mỗi lần khoét được một ít đất thì nó lại dùng đôi chân ngắn hất phần đất vụn ra phía sau rồi tiếp tục đào không biết mệt.
- Chim Bói Cá trống đào hang liên tục trong vài tuần thì một đường hầm dần xuất hiện trên vách đất. Từ bên ngoài nhìn vào chỉ là một lỗ nhỏ nhưng bên trong lại kéo dài khá sâu như một đường hầm bí mật.
- Khi nhìn vào tổ của chim tôi càng bất ngờ trước sự kiên trì của chúng, ở điểm cuối cùng của tổ có một đường hầm có một không gian như căn buồng tròn đủ rộng để cho chim mẹ đẻ trứng và bảo vệ đàn chim con sau này.
- Điều thú vị là chúng không hề mang cỏ khô, lá cây hay bất kỳ vật liệu mềm nào vào lót tổ như nhiều loài chim khác, nền tổ chỉ là lớp đất trần được nén chặt.
- Chim mái sẽ đẻ trứng ở vị trí sâu nhất của buồng tổ, nơi an toàn nhất khỏi thời tiết và kẻ săn mồi. Theo thời gian những mảnh xương cá nhỏ mà chim bố mẹ nôn ra sau khi tiêu hóa thức ăn tích tụ dưới đáy hang vô tình tạo thành một lớp lót tự nhiên giúp tổ khô ráo hơn.
- Nhìn chim Bói Cá miệt mài đào bới bên vách sông, tôi có cảm giác đang quan sát những kỹ sư xây dựng thực thụ. Không cần cành cây hay cỏ khô chim vẫn tạo nên một chiếc tổ ngầm an toàn giữa lòng đất để bảo vệ thế hệ chim non tiếp theo.
Xem thêm: Các loài chim Khướu ở Việt Nam đẹp và có giọng hót hay
Bài viết trên đây của chimcanh.org đã chia sẻ các loài chim xây tổ bằng đất, với những chiếc tổ làm bằng bùn bám trên vách đá đến các đường hầm sâu trong bờ đất, mỗi loài chim đều sở hữu một cách xây tổ độc đáo khiến con người phải thán phục.
Bạn đừng quên ghé thăm chuyên mục BLOG của trang để tìm hiểu thêm nhiều câu chuyện thú vị về các loài chim hoang dã nhé.