Không phải loài chim nào cũng xây tổ trên cây cao trong tự nhiên có rất nhiều loài chim lựa chọn làm tổ ngay dưới mặt đất để sinh sản và nuôi con.
Từ những bãi cỏ rộng lớn đến vùng đầm lầy ven nước cho tới các hốc đất kín mỗi loài đều có cách xây tổ riêng để ngụy trang và bảo vệ trứng khỏi kẻ săn mồi. Chính sự đơn giản nhưng đầy thông minh ấy đã tạo nên những kiểu tổ độc đáo và thú vị trong thế giới loài chim.
Mời các bạn hãy cùng chimcanh.org khám phá những loài chim làm tổ dưới đất ở trong bài viết dưới đây nhé.
Chim Hải Âu
Hình ảnh chim Hải Âu.
- Hải âu thường chọn những gò đất cao hoặc cồn cát nhiều gió để làm tổ, vì nơi này giúp chúng dễ cất cánh và quan sát xung quanh tốt hơn. Con đực thường đến trước để giữ lãnh thổ và bảo vệ chỗ làm tổ.
- Sau khi chọn được vị trí phù hợp thì chim mái sẽ dùng mỏ và đôi chân có màng để cào đất hoặc cát tạo thành một hõm nông trên mặt đất.
- Khi phần đáy tổ đã hoàn thành thì cả hai con sẽ xoay tròn người để nén cho tổ thêm chắc chắn hơn cuối cùng thì Hải âu tha thêm cỏ khô, lá cây, rêu và cành nhỏ về đắp quanh mép tổ tạo thành một chiếc tổ đơn giản nhưng khá vững chắc.
- Nhiều loài Hải Âu còn sống theo đàn lớn nên vào mùa sinh sản thì chúng làm hàng trăm chiếc tổ nằm sát nhau.
Chim Ưng Peregrine
- Chim ưng Peregrine làm tổ ở những vách đá cheo leo trên các hòn đảo hoang không có thú săn mồi hoặc hoặc trên những công trình cao. Chim đặc biệt ưa thích các vị trí có tầm nhìn rộng để dễ quan sát con mồi và phát hiện nguy hiểm từ xa.
- Khi bước vào mùa sinh sản thì cả vợ chồng chim ưng Peregrine sẽ cùng nhau tạo tổ bằng cách dùng chân cào nhẹ lớp đất, cát, sỏi hoặc rêu để tạo thành một hốc nông.
- Chiếc tổ này tuy khá đơn giản nhưng lại rất quan trọng giúp cố định trứng và ngăn chúng lăn khỏi vách đá hay mặt đất gồ ghề.
- Với loài chim săn mồi tốc độ này một nơi làm tổ an toàn và thoáng đãng chính là chìa khóa để bảo vệ thế hệ chim non tiếp theo.
Xem thêm: Tìm hiểu chim Sáo Đất Lớn và tiếng huýt sáo cao vút
Cú Đào Hang
- Cú Đào Hang là một trong những loài chim làm tổ dưới đất, loai cú này có tập tính sinh sống và nuôi con trong những chiếc hang dưới lòng đất ở các đồng cỏ, sa mạc hoặc vùng đất khô cằn.
- Để tạo nơi ở an toàn thì Cú Đào Hang thường tận dụng các hang bỏ trống của sóc đất, thỏ,… Nếu không có hang sẵn thì chúng tự đào bằng chân và mỏ.
- Bên trong hang thì Cú sẽ tha cỏ khô, lông và nhiều vật liệu mềm để lót ổ cho trứng và chim non, hang khá sâu giúp giữ nhiệt ổn định và bảo vệ trứng và chim con khỏi những kẻ săn mồi cũng như thời tiết khắc nghiệt.
- Cú Đào Hang rất cảnh giác chúng thường đứng ngay miệng hang để quan sát xung quanh, khi phát hiện nguy hiểm sẽ nhanh chóng chui xuống lòng đất. Nhờ tập tính sống độc đáo này mà loài cú nhỏ bé ấy đã thích nghi rất tốt với những vùng đất trống rộng lớn.
Cú Muỗi
- Cú muỗi là một trong những loài chim có tập tính sinh sản kỳ lạ nhất trong tự nhiên. Khác với nhiều loài chim chăm chỉ xây tổ bằng cành cây hay cỏ khô, Cú muỗi gần như không làm tổ. Chúng chỉ chọn một khoảng đất trống an toàn dưới gốc cây giữa lớp lá khô hoặc trên bãi đá rồi đẻ trứng trực tiếp xuống mặt đất.
- Điều đặc biệt là màu sắc của trứng và bộ lông Cú muỗi hòa lẫn rất tốt với môi trường xung quanh tạo nên lớp ngụy trang tự nhiên cực kỳ hiệu quả. Nhờ đó kẻ săn mồi rất khó phát hiện dù tổ của chúng nằm giữa một khoảng đất đầy lá khô.
Chim Choi Choi
- Chim Choi Choi trống thường cào tạo nhiều hốc nhỏ trên mặt đất để chim mái lựa chọn nơi làm tổ phù hợp nhất. Sau khi chọn được vị trí ưng ý thì cả hai sẽ tha về những viên sỏi nhỏ, vỏ sò, cỏ khô hoặc lông vũ để lót tổ, giúp trứng được giữ ổn định và kín đáo hơn.
- Vì tổ nằm lộ thiên trên bãi đất trống nên khả năng ngụy trang là “lá chắn” quan trọng nhất của chúng. Màu sắc của trứng và chim non thường hòa lẫn với nền đất, đá hoặc rêu xung quanh khiến kẻ săn mồi rất khó phát hiện dù ở khoảng cách gần.
Chim Tổ Lều
- Chim Tổ Lều là loài chim nổi tiếng với khả năng xây dựng độc đáo bậc nhất trong thế giới tự nhiên. Thay vì chỉ làm tổ đơn giản để sinh sản thì chim trống còn dựng nên những chiếc “lều” công phu bằng cành cây, lá khô và trang trí bằng hoa, vỏ sò, quả mọng hay các vật nhiều màu sắc để thu hút chim mái.
- Những công trình nhỏ này giống như một sân khấu nghệ thuật giữa rừng xanh thể hiện sự khéo léo và óc thẩm mỹ đáng kinh ngạc của loài chim đặc biệt này.
Chim Trảu
- Chim Trảu sẻ tìm những vách đất mềm ven sông, triền đê hoặc sườn đất cao ít bị ngập nước để làm tổ. Sau khi chọn được vị trí phù hợp thì chim dùng chiếc mỏ dài và cứng để đào đất, đồng thời dùng chân đẩy đất đá ra phía ngoài. Đường hầm được đào khá sâu và kết thúc bằng một khoang nhỏ bên trong để làm nơi đẻ trứng.
- Khi tổ đã hoàn thành thì chim Trảu sẽ tha thêm cỏ khô, lá cây hoặc lông vũ vào trong để lót ổ mềm mại hơn.
- Trứng thường được ấp khoảng ba tuần và trong suốt thời gian này thì cả chim bố lẫn chim mẹ đều thay phiên nhau ấp trứng, kiếm mồi và chăm sóc chim non cho đến khi đủ lớn để rời tổ.
Chim Cà Kheo
- Chim Cà Kheo thường làm tổ ở những bãi đất trống, gò cỏ thấp hoặc vùng bùn khô nằm sát mặt nước. Chúng sống theo từng nhóm nhỏ nên nhiều cặp chim thường làm tổ gần nhau để dễ dàng cảnh giới và cùng nhau bảo vệ đàn trước kẻ săn mồi.
- Tổ của chim Cà Kheo chỉ là một chỗ lõm nhỏ trên mặt đất được lót bằng cỏ khô, que nhỏ hoặc các mảnh thực vật quanh khu vực. Đôi khi chúng còn vun nhẹ thành một gò nhỏ để giữ tổ cao hơn mặt nước.
- Điều thú vị là loài chim chân dài này có khả năng chọn vị trí làm tổ rất khéo léo, đủ cao để tránh ngập ngay cả khi nước dâng vào mùa mưa hoặc thủy triều lên.
Chim Sơn Ca
- Chim Sơn Ca là loài chim nhỏ nổi tiếng với giọng hót cao vút và trong trẻo giữa những cánh đồng rộng lớn. Chim thường sinh sống ở đồng cỏ, bãi đất trống hoặc vùng nông nghiệp có thảm thực vật thấp.
- Chim không làm tổ trên cây cao mà chim Sơn Ca lại chọn cách xây tổ ngay dưới mặt đất để dễ ngụy trang và tránh sự chú ý của kẻ săn mồi.
- Tổ của chim Sơn Ca thường là một hốc nhỏ hình bát nông được đào dưới đất hoặc tận dụng từ các hõm tự nhiên giữa đám cỏ. Sau đó chúng xếp cỏ khô, rễ cây nhỏ và lá mềm để tạo nên một chiếc tổ chắc chắn nhưng kín đáo.
- Bên trong chim lót thêm lông vũ và cỏ mịn giúp giữ ấm cho trứng cũng như chim non trong những ngày đầu mới nở.
Chim Cút
- Chim Cút là loài chim nhỏ sống chủ yếu dưới mặt đất nổi tiếng với khả năng chạy nhanh và ẩn mình cực tốt trong các bãi cỏ rậm.
- Chim kiếm ăn ở các đồng cỏ, ruộng nương hoặc những khu vực có cây bụi thấp, với bộ lông màu nâu sọc thì chim Cút dễ dàng hòa lẫn vào môi trường xung quanh để tránh kẻ săn mồi.
- Khi đến mùa sinh sản thì chim Cút chọn những bãi cỏ dày hoặc bụi cây thấp để làm tổ, chim đào một hố nông trên mặt đất rồi khéo léo lót bên trong bằng rơm, cỏ khô và lá mềm để tạo nơi ấp trứng an toàn.
- Tổ chim được giấu rất kín giữa thảm thực vật giúp chim mẹ bảo vệ trứng và chim non khỏi các mối nguy hiểm trong tự nhiên.
Đà Điểu
- Đà Điểu là loài chim lớn nhất thế giới có đôi chân khỏe, tốc độ chạy cực nhanh và sống trên những đồng cỏ khô rộng lớn ở châu Phi. Dù không thể bay nhưng Đà Điểu lại thích nghi rất tốt với môi trường hoang dã nhờ khả năng quan sát tinh nhạy và sức mạnh vượt trội.
- Vào mùa sinh sản thì Đà Điểu thường làm tổ ngay trên mặt đất ở những khu vực trống trải để dễ quan sát kẻ thù xung quanh. Chim trống sẽ dùng chân cào lớp đất mềm tạo thành một hốc trũng nông nhưng khá rộng để làm nơi đẻ trứng. Tổ của chúng rất đơn giản chỉ là một chiếc hố giữ cho những quả trứng khổng lồ không bị lăn đi.
- Sau khi đẻ trứng thì cả chim trống và chim mái sẽ thay phiên nhau canh giữ và ấp trứng cho đến khi chim non nở ra.
Chim Chích Chòe Đất
Hình ảnh chích chòe đất.
- Chích Chòe Đất là loài chim nhỏ có tiếng hót trong trẻo, đúng như tên gọi của chim thì chúng kiếm ăn và sinh sống ở những nơi thấp, kín đáo dưới tán cây hoặc lớp lá mục.
- Khi đến mùa sinh sản thì chim Chích Chòe Đất thường chọn các hốc đất, gốc cây mục hoặc bụi cỏ rậm để làm tổ nhằm tránh sự phát hiện của kẻ săn mồi.
- Cả chim trống và chim mái đều cùng nhau tha cỏ khô, rơm vụn, lá cây và rễ nhỏ để đan thành tổ có dạng hình chén hoặc hơi tròn. Bên trong tổ được lót thêm lông chim và các sợi thực vật mềm để giữ ấm cho trứng và chim non.
- Điều thú vị là Chích Chòe Đất rất cẩn thận trong việc bảo vệ tổ, chim thường bay vòng hoặc quan sát thật kỹ trước khi vào tổ để tránh làm lộ vị trí. Nếu nơi làm tổ đủ an toàn thì cặp chim có thể quay lại sử dụng tổ cho mùa sinh sản tiếp theo.
Chim Dẽ Cát
- Chim Dẽ Cát là loài chim nước có đôi chân thanh mảnh và chiếc mỏ dài dùng để tìm kiếm thức ăn ở bãi bùn, ven sông hay đầm lầy. Chim thường xuất hiện thành đàn nhỏ tại các vùng đất ngập nước nơi có nhiều côn trùng, giun và sinh vật thủy sinh nhỏ.
- Vào mùa sinh sản thì chim Dẽ Cát chọn những khu vực khô ráo gần mép nước hoặc các bãi cỏ bằng phẳng để làm tổ. Cả chim trống và chim mái sẽ cùng nhau cào tạo một hốc nhỏ trên mặt đất bằng chân và phần ngực, sau đó lót bên trong bằng cỏ khô, lá cây, rêu hoặc cành nhỏ để tạo nơi đẻ trứng.
- Tổ của chim Dẽ Cát khá đơn giản nhưng có khả năng ngụy trang rất tốt. Màu sắc của tổ, trứng và lớp lông chim non thường hòa lẫn với đất, cỏ và đá xung quanh giúp tổ khó bị phát hiện giữa môi trường tự nhiên
Xem thêm: Chim chuyền là gì? Đặc điểm và cách phân biệt chuẩn nhất
Chim Họa Mi Đất
- Họa Mi Đất sống ở những khu vực có bụi rậm và thảm thực vật, chim có giọng hót trong trẻo vang xa và thường kiếm ăn dưới mặt đất bằng cách tìm côn trùng, sâu nhỏ trong lớp lá mục.
- Nhờ tính cảnh giác cao và bộ lông có màu sắc hài hòa với môi trường nên Họa Mi Đất rất giỏi ẩn mình trước kẻ săn mồi.
- Đến mùa sinh sản thì cả chim Họa Mi trống và chim mái sẽ cùng nhau tìm vị trí kín đáo gần mặt đất để làm tổ trong bụi cây rậm hoặc các hốc thấp được che phủ tự nhiên. Cả hai cùng tha cành khô, cỏ, lá rụng và rễ cây nhỏ để đan thành chiếc tổ hình chiếc chén chắc chắn.
- Sau khi hoàn thiện phần khung thì chim tiếp tục lót bên trong bằng những vật liệu mềm hơn nhằm giữ ấm cho trứng và tạo môi trường an toàn cho chim non phát triển.
Bài viết trên đây của chimcanh.org đã giới thiệu những loài chim làm tổ dưới đất như chim Chích Chòe Đất, Cú Đào Hang, chim Tổ Lều, chim Cà Kheo,…
Khám phá thêm hàng trăm bài viết thú vị về thế giới chim cảnh, tập tính sinh sản và những loài chim quý hiếm tại chuyên mục BLOG của trang nhé.