Chăn nuôi gà, ngan, vịt muốn đạt hiệu quả cao thì việc chủ động cách phòng và chữa trị bệnh là yếu tố then chốt. Gia cầm rất dễ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nếu môi trường không đảm bảo và chăm sóc không đúng cách.
Bài viết dưới đây của chimcanh.org sẽ hướng dẫn bạn cách phòng và trị bệnh ở gà, ngan, vịt từ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cùng các biện pháp xử lý kịp thời sẽ giúp người nuôi giảm thiệt hại, tăng năng suất và phát triển đàn bền vững.
Bệnh do virus ở gà, ngan, vịt
Hình ảnh người chăn nuôi phun thuốc khử trùng ở trại gà.
Sau đây là các bệnh do virus thường gặp ở gà, ngan, vịt và cách chữa trị khi gà, vịt khi bị bệnh.
Bệnh Niucatxon
Bệnh Niucatxon hay còn gọi là bệnh gà rù là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên gia cầm như gà, ngan, vịt, do virus gây ra lây lan rất nhanh và có thể gây chết hàng loạt nếu không kiểm soát tốt.
Nguyên nhân gây bệnh Niucatxon
Bệnh do virus Newcastle disease (virus thuộc họ Paramyxovirus) gây ra.
Đường lây truyền
- Qua không khí (hít phải virus trong chuồng nuôi)
- Qua thức ăn, nước uống bị nhiễm mầm bệnh
- Tiếp xúc trực tiếp với con bệnh hoặc phân, dịch tiết
- Dụng cụ chăn nuôi, người chăm sóc mang mầm bệnh
Yếu tố làm bệnh bùng phát
- Thời tiết thay đổi đột ngột
- Chuồng trại ẩm thấp, vệ sinh kém
- Mật độ nuôi quá dày
- Không tiêm phòng vacxin cho gà đầy đủ
Triệu chứng nhận biết gà, ngan, vịt bị bệnh
Trên gà
- Sốt cao, ủ rũ, xù lông
- Tiêu chảy phân xanh, trắng
- Khó thở, thở khò khè
- Vẹo cổ, liệt chân (triệu chứng thần kinh)
- Giảm đẻ mạnh hoặc ngừng đẻ
Phòng bệnh Niucatxon ở gà
Để phòng bệnh gà rù hay còn gọi là bệnh Niucatxon thì bạn có thể sử dụng vacxin nhược độc đông khô hoặc vacxin vô hoạt phòng bệnh cho gà.
- Sử dụng vacxin Lasota đông khô dùng cho gà trên 7 ngày tuổi bằng cách cho uống.
- Vacxin hệ 1 nhược độc đông khô dùng cho gà trên 2 tháng tuổi bằng cách tiêm dưới da.
- Sử dụng vacxin 1B + ND MA5 Clone 30 do hãng Intervet sản xuất để phòng bệnh rù gà và viêm phế quản truyền nhiễm bằng cách nhỏ mắt, nhỏ mũi. Pha vacxin với nước muối sinh lý với liều lượng 200ml/1000 liều rồi nhỏ 2 giọt vào mắt và 2 giọt vào mũi gà.
- Cho gà nhịn uống nước từ 1 – 2 giờ trước khi tiêm vacxin và sau khi tiêm thì cho gà uống nước bù.
- Lưu ý nên cho gà uống vacxin vào sáng sớm và chỉ dùng vacxin cho gà khỏe mạnh.
- Vacxin sau khi pha chỉ sử dụng trong ngày từ 5 – 6 giờ cho đến khi thừa thì phải đổ bỏ.
Cách điều trị khi gà, ngan, vịt bị bệnh Niucatxon
- Khi gà bị bệnh thì người nuôi cần cho gà dùng kháng thể Gumboro cho uống với liều lượng sau:
- Gà dưới 500g thì dùng với liều lượng 0,5ml/con.
- Gà trên 500g thì cho uống 1ml/con.
- Dùng các loại kháng sinh như Tetracylin, Ampicilin,…để ngăn chặn vi khuẩn kế phát.
- Cho gà uống B Complex 100g với cách liều lượng 1g trên 3 lít nước uống hoặc vitamin C 5g/ 1 lít nước uống.
Xem thêm: Kỹ thuật nuôi Ngan con từ 1 – 25 tuần tuổi lớn nhanh
Bệnh đậu gà
Bệnh đậu gà là do virus đậu có tên là Poxvirus gây ra, bệnh có thể lây lan từ những con gà bệnh sang cho con vật khỏe bằng các nguyên nhân sau.
Nguyên nhân gây bệnh đậu gà
Bệnh do virus Fowl pox (thuộc nhóm Poxvirus) gây ra.
Đường lây truyền
- Qua muỗi, côn trùng đốt (đường lây chính)
- Tiếp xúc trực tiếp với gà bệnh
- Qua vết thương ngoài da
- Dụng cụ, chuồng trại nhiễm mầm bệnh
Điều kiện thuận lợi
- Thời tiết ẩm thấp, mưa nhiều
- Chuồng nuôi bẩn, nhiều muỗi
- Gà bị trầy xước da
Triệu chứng khi gà bị bệnh
Bệnh có 2 thể chính
Thể ngoài da (thể khô)
Gà xuất hiện các nốt sần giống mụn đậu ở mào, tích, mí mắt hoặc chân. Sau vài ngày các nốt này khô lại và đóng vảy màu nâu đen. Ở thể này gà vẫn ăn uống bình thường nhưng chậm lớn, sức khỏe giảm.
Thể niêm mạc (thể ướt – nguy hiểm hơn)
Bên trong miệng và họng xuất hiện các mảng trắng hoặc vàng. Gà thường khó thở phải há mỏ để thở và bỏ ăn. Nếu nặng các mảng này có thể làm tắc đường thở khiến gà bị chết ngạt.
Cách phòng bệnh đậu gà
Để phòng bệnh đậu gà thì hãy dùng vacxin nhược độc.
- Khi gà 7 – 15 ngày tuổi thì chủng lần 1.
- Chủng lần 2 trước khi gà vào đẻ.
Cách điều trị
- Khi gà bị bệnh thì bạn nên dùng cồn Iod 1 – 5 phần trăm để phôi vào mụn đậu để cọ rửa vết thương lở loét ở miệng, hầu.
- Dùng các loại kháng sinh như Costrim với liều lượng 1g/5kg thể trọng, dùng từ 3 – 5 ngày để điều trị nhiễm khuẩn thứ phát.
Bệnh do vi khuẩn ở gà, ngan, vịt
Sau đây là các bệnh do vi khuẩn ở gà, ngan, vịt
Bệnh E.coli
Bệnh E.coli là bệnh nhiễm khuẩn rất phổ biến trong chăn nuôi gà thường xảy ra khi điều kiện vệ sinh kém hoặc sức đề kháng của gà giảm. Bệnh có thể gây chết rải rác hoặc bùng phát thành dịch nếu không xử lý kịp thời.
Nguyên nhân gây bệnh E.coli
Bệnh do vi khuẩn Escherichia coli infection gây ra. Đây là loại vi khuẩn có sẵn trong môi trường và đường ruột gà.
Đường lây nhiễm
- Qua phân, nước uống, thức ăn bị nhiễm bẩn
- Hít phải bụi chứa vi khuẩn trong chuồng nuôi
Yếu tố làm bệnh phát sinh
- Chuồng trại ẩm thấp, bẩn
- Mật độ nuôi dày
- Gà bị stress, thiếu dinh dưỡng
Triệu chứng khi gà bị bệnh E.coli
Tùy theo độ tuổi và mức độ bệnh, gà có các biểu hiện sau.
- Ủ rũ, xù lông, kém ăn
- Uống nhiều nước
- Tiêu chảy phân trắng, xanh hoặc có bọt
- Khó thở, thở khò khè
- Bụng chướng (viêm túi khí, viêm màng bụng)
- Gà đẻ: thì giảm sản lượng trứng, trứng méo
Ở gà con thì chết sớm, yếu chậm lớn
Phòng bệnh E.coli cho gà
Để phòng bệnh E.coli cho gà thì bạn hãy dùng kháng sinh phòng định kỳ.
- Giữ chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ.
- Dọn phân, thay chất độn định kỳ.
- Khử trùng chuồng nuôi bằng thuốc sát khuẩn.
- Cho gà ăn thức ăn sạch đảm bảo chất lượng tốt.
- Nước uống sạch thay nước hàng ngày.
- Máng ăn, máng uống rửa thường xuyên.
Cách điều trị bệnh E.coli ở gà, ngan, vịt
Khi gà, ngan, vịt bị bệnh E.coli thì bạn hãy dùng một trong các loại thuốc kháng sau để điều trị bệnh.
- Genta – costrim 1g/10kg thể trọng, cho gà uống thuốc từ 3 – 5 ngày.
- Flocidin 5 phần trăm 1ml/10kg thể trọng, cho uống từ 3 – 5 ngày.
Bệnh tụ huyết trùng
Bệnh tụ huyết trùng là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên gà, vịt, ngan… Bệnh thường xảy ra đột ngột, lây lan nhanh và có thể gây chết hàng loạt nếu không xử lý kịp thời.
Nguyên nhân gây bệnh tụ huyết trùng
Bệnh do vi khuẩn Pasteurellosis (Pasteurella multocida) gây ra.
Đường lây nhiễm
- Qua thức ăn, nước uống bị nhiễm vi khuẩn
- Tiếp xúc với gia cầm bệnh hoặc xác chết
- Qua dụng cụ chăn nuôi, người chăm sóc
Triệu chứng khi gà bị bệnh tụ huyết trùng
Bệnh tụ huyết trùng ở gà được chia thành 2 thể đó là:
- Thể cấp tính: Bệnh tiến triển nhanh, gà sốt cao, bỏ ăn, khó thở và có thể chết trong thời gian ngắn.
- Á cấp tính: Gà bị mũi sưng, viêm khớp, bại liệt, gà bị thể á cấp tính diễn ra chậm hơn, triệu chứng nhẹ hơn nhưng kéo dài khiến gà yếu dần, giảm ăn và giảm năng suất.
Cách phòng bệnh tụ huyết trùng
- Để phòng bệnh tụ huyết trùng trên gà thì khi gà trên 1 tháng tuổi thì bạn nên tiêm cho gà vacxin nhũ dầu với liều lượng 0,5ml/con. Sau khi gà 4 – 6 tháng tuổi thì tiêm nhắc lại lần 2.
- Dùng các loại thuốc kháng sinh phòng bệnh như Comix – fort với liều lượng ½ liều điều trị.
Cách điều trị bệnh tụ huyết trùng
Khi gà bị bệnh tụ huyết trùng thì bạn hãy dùng các loại thuốc sau để điều trị.
- Dùng thuốc Chlortertadexa 1 ml/5kg thể trọng tiêm sâu vào bắp thịt của gà, ngày tiêm 1 lần tiêm liên tục trong 3 ngày.
- Dùng Cosmix – Fort với liều lượng 1g/ 1 lít nước hoặc trộn 1g/ 1kg thức ăn và dùng từ 3 – 6 ngày.
Xem thêm: Kỹ thuật nuôi gà hậu bị lớn nhanh, đồng đều, đẻ sớm
Bệnh ORT ( bệnh hô hấp cấp tính)
Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh do vi khuẩn Ornithobacteriosis (Ornithobacterium rhinotracheale) gây ra.
- Bệnh lây chủ yếu qua đường hô hấp khi gia cầm hít phải mầm bệnh trong không khí. Gà khỏe việc tiếp xúc trực tiếp với gà, vịt, ngan đang mắc bệnh hoặc sử dụng thức ăn, nước uống bị nhiễm khuẩn cũng làm bệnh lây lan nhanh trong đàn.
- Bệnh dễ bùng phát khi thời tiết lạnh, ẩm hoặc thay đổi đột ngột.
- Chuồng trại kín, kém thông thoáng, nuôi mật độ quá dày sẽ tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.
- Đặc biệt bệnh thường xuất hiện kế phát sau các bệnh hô hấp khác.
Triệu chứng gà bị bệnh ORT
- Gà khó thở hoặc thở khò khè có tiếng rít.
- Chảy nước mũi, dịch nhầy
- Sưng mặt, sưng xoang mũi
- Ho, hắt hơi
- Gà ủ rũ, giảm ăn
- Giảm tăng trọng, giảm đẻ
- Trường hợp nặng thì gà bị viêm phổi, viêm túi khí nặng có thể chết rải rác trong đàn.
Cách phòng bệnh ORT
Giữ vệ sinh chuồng trại
- Chuồng luôn khô ráo, thoáng khí, không bí
- Dọn phân, thay chất độn định kỳ
- Phun sát trùng chuồng trại thường xuyên.
Quản lý đàn hợp lý
- Không nuôi gà với mật độ quá dày
- Cách ly ngay gà có dấu hiệu bệnh
- Không nhập đàn mới khi chưa kiểm dịch
- Chuồng làm nơi khô ráo thoáng mát.
Tăng sức đề kháng cho gà
- Bổ sung vitamin A, C, E
- Điện giải, men tiêu hóa
- Cho ăn đầy đủ dinh dưỡng
Cách điều trị bệnh ORT
Trước khi dùng kháng sinh thì người nuôi cần hạ sốt và tăng sức đề kháng cho gà. Khi phát hiện bệnh cho gà dùng đồng thời:
- Thuốc hạ sốt (paracetamol)
- Thuốc long đờm (bromhexin)
- Thuốc giải độc, bổ gan thận
- Vitamin tổng hợp, điện giải
Sau đó mới dùng kháng sinh để tiêu diệt mầm bệnh, có thể chọn:
- Ceftiofur, Linco–Spect, Gentamycin + Amoxicillin (tiêm)
- Florfenicol + Doxycycline (uống)
- Kết hợp thêm chất hỗ trợ như Butaphosphan
Thời gian điều trị thường kéo dài 5 – 7 ngày để đạt hiệu quả.
Lưu ý:
- Vệ sinh, sát trùng chuồng trại trước và trong quá trình điều trị
- Duy trì thuốc bổ xen kẽ với kháng sinh
- Ngừng hạ sốt khi gà đã hết sốt
Cách làm này giúp gà hồi phục nhanh và hạn chế tái phát bệnh.
Quản lý những con gà bị bệnh
- Tách riêng gà bệnh để tránh lây lan các con trong đàn.
- Giữ ấm cho gà.
- Sát trùng toàn bộ chuồng trại.
Bệnh Ornithobacteriosis (ORT) nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ kiểm soát được. Quan trọng nhất vẫn là phòng bệnh tốt, giữ môi trường nuôi sạch và giảm stress cho đàn gà.
Bài viết trên đây của chimcanh.org đã hướng dẫn cách phòng và trị bệnh ở gà, ngan, vịt do virus và vi khuẩn gây ra hiệu quả.
Nếu bạn là người đang tìm hiểu về cách nuôi các loại gia cầm thì hãy thường xuyên truy cập vào chuyên mục BLOG của trang, để tìm hiểu cách nuôi đúng kỹ thuật tại đây nhé.